ul. Ogrodowa 8/1, 87-100 Toruń Pon.-pt. 9:00-17:00 • pilne sprawy 24h Opinie klientów w Google
Zadzwoń teraz600 359 326

Prawo rodzinne

Pozew o rozwód - co musi zawierać?

15 października 2026 ok. 9 min czytania adw. Adam Kozioziembski

Pozew wyznacza zakres całej sprawy: sąd orzeka o tym, czego się żąda. Elementy formalne, których brak kończy się zwrotem pisma, i te, które decydują o wyniku.

Pozew o rozwód powstaje, zanim zaczną biec jakiekolwiek terminy sądowe. Można nad nim pracować tydzień albo miesiąc - i warto, bo to on wyznacza zakres postępowania: sąd orzeka o tym, czego się żąda, a dowody bada te, które zostały zgłoszone.

Poniżej rozkładam pozew na części - najpierw wymagania formalne, których brak kończy się zwrotem pisma, potem te elementy, które decydują o wyniku. Przesłanki rozwodu, przebieg rozprawy i koszty całej sprawy omawiam szerzej na stronie adwokat rozwodowy Toruń.

Pozew w sześciu punktach

  • oznaczenie sądu okręgowego i dane obojga małżonków, z numerem PESEL powoda,
  • nagłówek „Pozew o rozwód” i dokładnie sformułowane żądanie, w tym stanowisko co do winy,
  • wnioski dotyczące dzieci, alimentów i mieszkania,
  • informację o próbie mediacji,
  • uzasadnienie z dowodami,
  • podpis, załączniki, dowód opłaty 600 zł i odpis dla strony przeciwnej.

Wymagania formalne - bez nich sąd zwróci pismo

Pozew o rozwód jest pismem procesowym, więc musi spełniać wymagania z art. 126 k.p.c., a jako pozew - dodatkowo te z art. 187 § 1 k.p.c. To część najprostsza i najczęściej psuta, bo wygląda na formalność.

ElementJak to wygląda w praktycePodstawa
Oznaczenie sąduNa przykład „Sąd Okręgowy w Toruniu” - rozwody należą do wyłącznej właściwości sądu okręgowegoart. 126 § 1 pkt 1 i art. 17 pkt 1 k.p.c.
Dane stronImiona, nazwiska i adresy obojga małżonków; PESEL powoda podaje się obowiązkowo w pierwszym piśmie w sprawieart. 126 § 1 pkt 2 oraz § 2 k.p.c.
Oznaczenie rodzaju pismaNagłówek „Pozew o rozwód” - albo „Pozew o rozwód z orzeczeniem o winie pozwanego”art. 126 § 1 pkt 3 k.p.c.
Dokładnie określone żądanieNajważniejszy punkt całego pisma, omawiam go osobno poniżejart. 187 § 1 pkt 1 k.p.c.
Fakty uzasadniające żądanieUzasadnienie: kiedy i jak doszło do rozkładu pożyciaart. 187 § 1 pkt 2 k.p.c.
Informacja o mediacjiJedno zdanie: czy podjęto próbę, a jeżeli nie - dlaczegoart. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.
PodpisWłasnoręczny podpis powoda albo pełnomocnikaart. 126 § 1 pkt 6 k.p.c.
Wymienienie załącznikówLista na końcu pismaart. 126 § 1 pkt 7 k.p.c.
Odpis dla strony przeciwnejDrugi egzemplarz pozwu z odpisami wszystkich załącznikówart. 128 § 1 k.p.c.

Jeżeli czegoś z tej listy brakuje, przewodniczący wzywa do uzupełnienia braków w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu. Pismo zwrócone nie wywołuje skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem - co ma znaczenie na przykład wtedy, gdy alimenty mają być zasądzone od dnia wniesienia pozwu. Pozew zwrócony tej daty nie wyznacza.

Żądanie - najważniejsze dwa zdania pozwu

Żądanie to jest to, o co sąd ma orzec. Nie wystarczy napisać „wnoszę o rozwód”. Trzeba zdecydować o winie i o tym, co ma się stać z dziećmi, mieszkaniem i alimentami, bo o części z tych kwestii sąd orzeka obowiązkowo, a o części - tylko na wniosek.

O czym sąd orzekaCzy trzeba o to wnosić?Podstawa
Rozwiązanie małżeństwa przez rozwódTak - to jest samo żądanie pozwuart. 56 § 1 k.r.o.
Wina w rozkładzie pożyciaSąd orzeka z urzędu; zaniecha tylko na zgodne żądanie obojga małżonkówart. 57 § 1 i § 2 k.r.o.
Władza rodzicielska nad wspólnym małoletnim dzieckiemNie - sąd orzeka obowiązkowoart. 58 § 1 k.r.o.
Kontakty rodziców z dzieckiemNie, ale na zgodny wniosek sąd może o nich nie orzekaćart. 58 § 1 i § 1b k.r.o.
Koszty utrzymania i wychowania dziecka (alimenty na dziecko)Nie - sąd orzeka obowiązkowoart. 58 § 1 k.r.o.
Sposób korzystania ze wspólnego mieszkania po rozwodzieNie - sąd orzeka obowiązkowo, jeżeli małżonkowie nadal wspólnie je zajmująart. 58 § 2 k.r.o.
Alimenty na rzecz byłego małżonkaTak - wyłącznie na wniosekart. 60 k.r.o.
Eksmisja małżonka ze wspólnego mieszkaniaTak - na żądanie, tylko w wypadkach wyjątkowychart. 58 § 2 k.r.o.
Podział majątku wspólnegoTak - i tylko jeżeli nie spowoduje nadmiernej zwłokiart. 58 § 3 k.r.o.

Rozróżnienie ze środkowej kolumny jest praktyczne, nie teoretyczne. O alimentach na siebie, o eksmisji i o podziale majątku sąd nie orzeknie, jeżeli nikt o to nie wystąpi - a po prawomocnym wyroku część tych roszczeń trzeba dochodzić w osobnych sprawach, z osobnymi opłatami i kolejnymi miesiącami oczekiwania.

Decyzja o winie nie jest nieodwracalna

Żądanie zaniechania orzekania o winie musi być zgodne, więc wystarczy, że jedna strona je wycofa, aby sąd wrócił do pełnego postępowania dowodowego. Działa to jednak i w drugą stronę: od żądania orzeczenia o winie można odstąpić aż do zamknięcia rozprawy. Konsekwencje tej decyzji dla alimentów rozkładam w artykule rozwód z orzeczeniem o winie.

Wnioski, które składa się razem z pozwem

Pozew może zawierać także wnioski procesowe (art. 187 § 2 k.p.c.). W sprawie rozwodowej cztery z nich mają realne znaczenie, a składanie ich dopiero później bywa błędem kosztującym miesiące.

  • Wniosek o zabezpieczenie alimentów na dziecko, kontaktów albo sposobu korzystania z mieszkania na czas trwania procesu. Sąd rozpoznaje go bezzwłocznie, nie później niż w terminie tygodnia od wpływu do sądu (art. 737 k.p.c.). Tylko w ten sposób najpilniejsze sprawy zostaną uregulowane jeszcze przed wyrokiem - opisuję go w artykule zabezpieczenie na czas rozwodu.
  • Wnioski dowodowe: przesłuchanie wskazanych świadków, dopuszczenie dokumentów, zwrócenie się do urzędu lub pracodawcy o informacje, których strona nie może uzyskać sama (art. 187 § 2 pkt 4 k.p.c.).
  • Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, jeżeli opłata 600 zł jest nie do udźwignięcia - wraz z oświadczeniem na urzędowym formularzu.
  • Wniosek o przeprowadzenie posiedzenia zdalnego, co ma znaczenie przede wszystkim dla osób mieszkających za granicą.

Jednego wniosku natomiast nie trzeba składać: o dowód z przesłuchania stron. W każdej sprawie o rozwód i o separację sąd zarządza go z urzędu (art. 432 k.p.c.). Dlatego przygotowanie klienta do przesłuchania traktuję jako odrębny etap pracy, a nie dodatek do pisma.

Uzasadnienie - co naprawdę trzeba w nim napisać

Uzasadnienie ma wykazać zupełny i trwały rozkład pożycia (art. 56 § 1 k.r.o.), a przy żądaniu orzeczenia o winie - także jej podstawy. Orzecznictwo bada trzy więzi: uczuciową, fizyczną i gospodarczą. Zupełność oznacza, że ustały wszystkie trzy; trwałość - że nie ma realnych widoków na ich odbudowę.

W praktyce uzasadnienie, które broni się na rozprawie, odpowiada na cztery pytania: kiedy małżeństwo zostało zawarte i jak przebiegało, od kiedy i z jakich przyczyn więzi zaczęły ustawać, co stało się z każdą z trzech więzi oraz jaka jest sytuacja dzieci. Opisy ogólne („oddaliliśmy się od siebie”) nie wystarczają, bo sąd nie może oprzeć rozstrzygnięcia wyłącznie na uznaniu powództwa ani na przyznaniu okoliczności faktycznych (art. 431 k.p.c.). Nawet w sprawie zgodnej musi przeprowadzić dowody.

Trzy najczęstsze błędy w uzasadnieniu

  1. Za dużo emocji, za mało faktów. Dla sądu znaczenie ma data, zdarzenie i dowód, nie ocena charakteru drugiej strony.
  2. Zarzuty, których nie da się udowodnić. Postawienie zarzutu zdrady czy przemocy bez dowodów otwiera spór o winę, którego potem nie da się zamknąć.
  3. Przemilczenie niewygodnych faktów. Jeżeli druga strona ma materiał obciążający powoda, lepiej odnieść się do niego w pozwie, niż usłyszeć o nim pierwszy raz na rozprawie.

Załączniki i opłata

Zestaw załączników zależy od tego, czego dotyczy pozew - poniżej wszystkie, które pojawiają się w typowej sprawie. Odpisy aktów stanu cywilnego uzyskuje się w urzędzie stanu cywilnego - także online, przez konto w serwisie gov.pl.

ZałącznikKiedy jest potrzebnyUwaga praktyczna
Odpis skrócony aktu małżeństwaZawszePodstawowy dowód zawarcia małżeństwa - bez niego sąd wezwie do uzupełnienia braku
Odpisy skrócone aktów urodzenia dzieciGdy są wspólne małoletnie dzieciSąd orzeka o nich obowiązkowo, więc musi znać ich dane
Dowód uiszczenia opłaty 600 złZawszeAlbo wniosek o zwolnienie od kosztów wraz z oświadczeniem na formularzu
Pełnomocnictwo i dowód opłaty skarbowej 17 złGdy sprawę prowadzi adwokatMusi być udzielone do prowadzenia danej sprawy (art. 426 k.p.c.)
Zaświadczenie o dochodach, PIT, rachunkiGdy są wspólne małoletnie dzieci albo żądanie alimentów na małżonkaSąd ustala koszty utrzymania dziecka zawsze, więc potrzebuje danych o dochodach i wydatkach
Dokumenty dotyczące mieszkania i kredytuGdy sąd ma orzec o korzystaniu z mieszkaniaAkt notarialny, umowa najmu, umowa kredytowa, odpis z księgi wieczystej
Dowody na rozkład pożycia i winęZawsze, a przy sporze o winę - w szerszym zakresieWydruki korespondencji, dokumentacja medyczna, notatki policyjne, dane świadków

Opłata od pozwu wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.). Jeżeli sąd orzeknie rozwód na zgodny wniosek stron bez orzekania o winie, po uprawomocnieniu się wyroku zwraca z urzędu połowę, czyli 300 zł (art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b u.k.s.c.). Pełny rachunek, razem z biegłymi i kosztami podziału majątku, rozpisuję w artykule ile kosztuje rozwód.

Gdzie złożyć pozew?

Sprawy o rozwód należą do wyłącznej właściwości sądu okręgowego (art. 17 pkt 1 k.p.c.). Właściwość miejscową wyznacza art. 41 k.p.c.: właściwy jest sąd, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich nadal tam przebywa. Dla mieszkańców Torunia i okolic jest to zwykle Sąd Okręgowy w Toruniu przy ul. Piekary 51.

Jeżeli żadne z małżonków już tam stale nie przebywa, właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy pozwany nie ma miejsca zamieszkania w Polsce albo nie da się go ustalić - sąd miejsca zamieszkania powoda. Złożenie pozwu do niewłaściwego sądu nie jest katastrofą, bo sąd przekaże sprawę, ale realnie oznacza stracone tygodnie. Szczegółowe zestawienie sytuacji i właściwych sądów umieściłem na stronie sprawy o rozwód w Toruniu.

Pozew nie jest opowieścią o małżeństwie. Jest wnioskiem o konkretne rozstrzygnięcia, popartym dowodami, które ktoś musi wcześniej zebrać.

Co dzieje się po złożeniu pozwu?

Kontrola formalna

Sąd sprawdza opłatę, odpisy i wymagania pisma. Braki trzeba uzupełnić w ciągu tygodnia, inaczej pozew wraca.

Odpowiedź na pozew

Pozwany dostaje odpis pozwu i termin na odpowiedź. W niej zgłasza własne żądania, także co do winy i dzieci.

Zabezpieczenie

Wnioski o zabezpieczenie sąd rozpoznaje bezzwłocznie, najpóźniej w tydzień (art. 737 k.p.c.) - zwykle przed pierwszą rozprawą.

Pierwsza rozprawa

Odbywa się mimo nieobecności jednej ze stron. Nieusprawiedliwiona nieobecność powoda zawiesza jednak postępowanie (art. 428 § 1 k.p.c.).

Ten ostatni punkt zaskakuje najczęściej. Zawieszone postępowanie podejmuje się na wniosek powoda nie wcześniej niż po trzech miesiącach, a jeżeli wniosek nie zostanie złożony w ciągu roku - sąd umarza sprawę (art. 428 § 2 k.p.c.). Innymi słowy: jedna nieusprawiedliwiona nieobecność na pierwszym terminie potrafi cofnąć sprawę o kwartał.

Czy warto pisać pozew samemu?

W sprawie zgodnej, bez dzieci i bez majątku, samodzielnie napisany pozew ma szansę przejść bez uwag. Im więcej jest do rozstrzygnięcia, tym bardziej pozew przestaje być formularzem, a staje się planem procesu: które żądania zgłosić, jakie dowody powołać od razu, czy w ogóle wchodzić w spór o winę.

Pierwsza rozmowa w kancelarii jest bezpłatna i służy właśnie temu: ustaleniu, czego w tej konkretnej sprawie trzeba żądać i co da się udowodnić.

Masz podobną sprawę?

Wstępna rozmowa telefoniczna jest bezpłatna i do niczego nie zobowiązuje. Zadzwoń: 600 359 326 albo napisz na kancelaria@adwokat-torun.net.pl.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny na dzień publikacji.

FAQ

Najczęstsze pytania

Czy pozew o rozwód trzeba składać na urzędowym formularzu?

Nie. Pozew o rozwód pisze się własnymi słowami - nie ma dla niego formularza. Musi jednak spełniać wymagania pisma procesowego (art. 126 k.p.c.) i pozwu (art. 187 § 1 k.p.c.). Formularz urzędowy obowiązuje natomiast przy wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, bo dołącza się do niego oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania.

Ile egzemplarzy pozwu trzeba złożyć?

Co najmniej dwa: jeden dla sądu i jeden odpis dla strony przeciwnej, wraz z odpisami wszystkich załączników (art. 128 § 1 k.p.c.). W praktyce warto przygotować trzy: trzeci egzemplarz, opatrzony w biurze podawczym pieczęcią wpływu, zostaje u powoda jako dowód złożenia. Jeżeli sąd ma doręczyć pozew kilku osobom, odpisów musi być odpowiednio więcej.

Co się stanie, jeśli pozew ma braki?

Sąd wezwie do ich uzupełnienia w terminie tygodnia pod rygorem zwrotu pisma (art. 130 § 1 k.p.c.). Pozew zwrócony nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z jego wniesieniem - dla sądu sprawa się nie rozpoczęła. Najczęstsze braki to brak opłaty, brak odpisu dla strony przeciwnej, brak odpisu aktu małżeństwa i brak podpisu. Jeden wyjątek warto znać: pozew wniesiony przez adwokata bez należnej opłaty stałej sąd zwraca bez wezwania do jej uiszczenia (art. 130² § 1 k.p.c.).

Czy w pozwie trzeba podać wartość przedmiotu sporu?

Nie w samej sprawie o rozwód - opłata jest stała i wynosi 600 zł, niezależnie od majątku stron. Wartość przedmiotu sporu wskazuje się natomiast w odrębnym wniosku o podział majątku w Toruniu, bo tam od niej zależy wysokość opłaty i zakres postępowania dowodowego.

Czy muszę w pozwie napisać, że próbowaliśmy mediacji?

Tak. Pozew musi zawierać informację, czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a jeżeli nie - wyjaśnienie przyczyn (art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.). Wystarczy jedno zdanie, ale brak tej informacji jest brakiem formalnym, który sąd wyłapuje.

Czy w pozwie trzeba od razu zgłosić wszystkie dowody?

Powinno się to zrobić już w pozwie. Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich we właściwym czasie bez swojej winy, że ich uwzględnienie nie spowoduje zwłoki albo że występują inne wyjątkowe okoliczności (art. 217 § 2 k.p.c.). W sprawach dotyczących dzieci sądy bywają w tym bardziej elastyczne, ale wnioski dowodowe dopisywane w trakcie sprawy i tak są częstym powodem kolejnych terminów rozprawy.

Czy pozew podpisuje adwokat, czy ja?

Jeżeli sprawę prowadzi pełnomocnik, pozew podpisuje on, ale potrzebuje pełnomocnictwa udzielonego do prowadzenia danej sprawy - ogólne pełnomocnictwo w sprawach małżeńskich nie wystarcza (art. 426 k.p.c.). Pełnomocnictwo i dowód uiszczenia 17 zł opłaty skarbowej dołącza się do pozwu.

Czy mogę złożyć pozew o rozwód elektronicznie?

Osoba, która składa pozew samodzielnie, robi to w formie papierowej: w biurze podawczym sądu okręgowego albo przesyłką poleconą. Pismo wysłane e-mailem albo przez ePUAP nie wywołuje skutków procesowych. Przy wysyłce liczy się przewoźnik: oddanie pisma w placówce Poczty Polskiej jako operatora wyznaczonego jest równoznaczne z wniesieniem go do sądu (art. 165 § 2 k.p.c.), a przy przesyłce kurierskiej decyduje dopiero dzień, w którym pismo dotrze do sądu.