ul. Ogrodowa 8/1, 87-100 Toruń Pon.-pt. 9:00-17:00 • pilne sprawy 24h Opinie klientów w Google
Zadzwoń teraz600 359 326

Prawo spadkowe

Adwokat sprawy spadkowe Toruń

Stwierdzenie nabycia spadku, dział spadku, zachowek, odrzucenie spadku z długami. Sprawy, w których terminy potrafią zamknąć drogę na zawsze.

Terminy i odrzucenie spadkuZachowekDział spadku i nieruchomości

W prawie spadkowym najczęstszym błędem nie jest zła decyzja. Jest nią brak decyzji w terminie.

Sprawy spadkowe łączą dwa światy: formalny - terminy, oświadczenia, postanowienia sądu - i rodzinny, w którym po latach wracają dawne żale. Moja rola polega na tym, żeby ten pierwszy świat był załatwiony bez zarzutu, a drugi nie zdominował sprawy.

Kto dziedziczy, jeżeli nie ma testamentu?

Kolejność dziedziczenia ustawowego wynika z art. 931-935 k.c. i jest sztywna - nie zależy od tego, kto opiekował się spadkodawcą ani kto mieszkał z nim na końcu. Dopiero brak osób z wcześniejszej grupy otwiera drogę następnej.

Kto dziedziczyUdziałyPodstawa
Małżonek i dzieciW częściach równych, przy czym małżonkowi przypada nie mniej niż 1/4 całościart. 931 § 1 k.c.
Małżonek i rodzice (gdy nie ma dzieci)Małżonek 1/2, każde z rodziców po 1/4art. 932 § 2 i art. 933 § 1 k.c.
RodzeństwoWchodzi w miejsce rodzica, który nie dożył otwarcia spadkuart. 932 § 4 k.c.
Sam małżonekCały spadek, gdy nie ma zstępnych, rodziców, rodzeństwa ani ich zstępnychart. 933 § 2 k.c.
Dziadkowie, następnie pasierbowieDopiero w braku wszystkich powyższychart. 934 i 934(1) k.c.
Gmina ostatniego miejsca zamieszkania albo Skarb PaństwaGdy nie ma żadnego spadkobiercy ustawowegoart. 935 k.c.

Dziecko poczęte przed śmiercią spadkodawcy dziedziczy, jeżeli urodzi się żywe. Nie dziedziczy natomiast były małżonek po prawomocnym rozwodzie ani konkubent - niezależnie od długości związku. Data uprawomocnienia wyroku rozwodowego bywa więc w sprawie spadkowej kluczowa. Jeżeli spadkodawca zmarł w toku wytoczonej przez siebie sprawy o rozwód z winy drugiego małżonka, a jego żądanie było uzasadnione, pozostali spadkobiercy mogą w ciągu sześciu miesięcy od dowiedzenia się o otwarciu spadku (nie później niż rok od niego) żądać wyłączenia tego małżonka od dziedziczenia (art. 940 k.c.). Przebieg samej sprawy rozwodowej opisuję na stronie rozwód Toruń. To jedna z najczęstszych niespodzianek w tych sprawach i argument za testamentem tam, gdzie sytuacja rodzinna odbiega od schematu.

Terminy, których nie da się przywrócić

CzynnośćTerminSkutek uchybienia
Odrzucenie lub przyjęcie spadku6 miesięcy od dowiedzenia się o tytule powołaniaPrzyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza z mocy prawa
Roszczenie o zachowek (art. 1007 k.c.)5 lat od ogłoszenia testamentuPrzedawnienie - zobowiązany może podnieść zarzut niweczący roszczenie
Uchylenie się od skutków oświadczenia (art. 1019 k.c.)rok od wykrycia błędu lub ustania groźbyUtrata możliwości zmiany raz złożonego oświadczenia
Wniosek o stwierdzenie nabycia spadkubez terminuBrak - ale z czasem rośnie trudność dowodowa i liczba spadkobierców

Odrzucenie spadku z długami

Odrzucenie spadku składa się przed notariuszem albo w sądzie. Skutek jest taki, jakby spadkobierca nie dożył otwarcia spadku - a to znaczy, że w jego miejsce wchodzą kolejne osoby, w tym często dzieci. Dlatego przy odrzucaniu spadku planuje się od razu całą sekwencję rodzinną, a odrzucenie w imieniu małoletniego od 15 listopada 2023 r. w typowej sytuacji zgody sądu już nie wymaga. Cały przebieg takiej sprawy, z terminami i kosztami, opisuję w artykule odrzucenie spadku z długami.

Pułapka, w którą wpadają całe rodziny

Rodzic odrzuca zadłużony spadek i uznaje sprawę za zamkniętą. Tymczasem spadek przechodzi na jego małoletnie dzieci, a termin sześciu miesięcy biegnie dla nich od chwili, gdy rodzic dowiedział się o odrzuceniu. Bez osobnego oświadczenia złożonego w ich imieniu dzieci stają się spadkobiercami. Od 15 listopada 2023 r. w typowej sytuacji nie wymaga ono zgody sądu opiekuńczego (art. 101 § 4 k.r.o.), ale termin trzeba zachować.

Zachowek

Zachowek chroni najbliższych przed całkowitym pominięciem - czy to w testamencie, czy przez darowizny uczynione za życia. Uprawnionemu przysługuje połowa wartości udziału ustawowego, a osobom trwale niezdolnym do pracy oraz małoletnim zstępnym - dwie trzecie.

W sprawie o zachowek najwięcej pracy wymaga ustalenie substratu zachowku: do wartości stanu czynnego spadku dolicza się darowizny oraz zapisy windykacyjne, według zasad z art. 993-995 k.c. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku (art. 995 § 1 k.c.) To właśnie tam najczęściej rozstrzyga się wynik sprawy.

Dział spadku

  • Umowny - u notariusza, gdy wszyscy spadkobiercy są zgodni. Przy nieruchomości forma aktu notarialnego jest konieczna.
  • Sądowy - gdy zgody nie ma. Sąd ustala skład i wartość spadku, a następnie dokonuje podziału, zwykle przyznając składniki jednej osobie z obowiązkiem spłaty pozostałych.
  • Rozliczenie darowizn - darowizny otrzymane przez spadkobierców za życia spadkodawcy podlegają zaliczeniu na schedę spadkową, chyba że z oświadczenia spadkodawcy albo z okoliczności wynika, iż darowizna została dokonana ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia (art. 1039 § 1 k.c.).

Podatek od spadku i zgłoszenie SD-Z2

Najbliższa rodzina - małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha - jest zwolniona z podatku w całości, ale pod warunkiem zgłoszenia nabycia na formularzu SD-Z2 (art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn). Termin wynosi sześć miesięcy, liczone nie od śmierci spadkodawcy, lecz od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia.

Od 7 stycznia 2026 r. spóźnione zgłoszenie nie zawsze przekreśla zwolnienie

Sześciomiesięczny termin na SD-Z2 był dotąd terminem prawa materialnego i nie podlegał przywróceniu - jedno przeoczenie oznaczało podatek. Od 7 stycznia 2026 r. można wnioskować o przywrócenie terminu, jeżeli uprawdopodobni się brak winy w jego uchybieniu. Wniosek składa się w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny, razem z zaległym zgłoszeniem.

Osoby spoza najbliższej rodziny zwolnienia nie mają i składają zeznanie SD-3. Kwoty wolne od podatku wynoszą 36 120 zł dla I grupy podatkowej, 27 090 zł dla II grupy i 5 733 zł dla III grupy - nadwyżka ponad tę kwotę podlega opodatkowaniu według skali właściwej dla danej grupy.

Gdzie prowadzi się sprawę spadkową w Toruniu?

Sądem spadku jest sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (art. 628 k.p.c.). Jeżeli spadkodawca mieszkał w Toruniu, sprawę o stwierdzenie nabycia spadku, o dział spadku i o zachowek prowadzi Sąd Rejonowy w Toruniu - i to niezależnie od tego, gdzie mieszkają spadkobiercy oraz gdzie leżą nieruchomości wchodzące w skład spadku. Okręg toruński obejmuje ponadto sądy rejonowe w Brodnicy, Chełmnie, Golubiu-Dobrzyniu, Grudziądzu i Wąbrzeźnie.

Alternatywą dla drogi sądowej jest akt poświadczenia dziedziczenia sporządzany przez notariusza. Wymaga udziału i zgody wszystkich spadkobierców - choć nie muszą przychodzić razem - a przy wspólnej wizycie załatwia sprawę w jeden dzień. Nie jest dostępny m.in. wtedy, gdy testament budzi wątpliwości albo gdy któryś ze spadkobierców jest nieosiągalny - wtedy pozostaje sąd. Obie drogi, z kosztami po zmianie taksy notarialnej, porównuję w artykule stwierdzenie nabycia spadku - sąd czy notariusz?.

Jak wygląda współpraca?

Ustalenie terminów

Pierwsze pytanie brzmi zawsze: kiedy zmarł spadkodawca i kiedy dowiedziałeś się o powołaniu.

Krąg spadkobierców

Ustalamy, kto dziedziczy - z ustawy czy z testamentu - i w jakich udziałach.

Wniosek do sądu

Stwierdzenie nabycia spadku, a następnie dział spadku albo pozew o zachowek.

Zakończenie

Doprowadzam sprawę do postanowienia i pomagam w formalnościach po jego uprawomocnieniu.

Spadek to nie tylko majątek. To także sześć miesięcy, w ciągu których trzeba podjąć decyzję.

Terminy spadkowe biegną same

Sprawdźmy, ile masz jeszcze czasu

Wystarczy data śmierci spadkodawcy i kilka zdań o sytuacji rodzinnej, żebym powiedział, co trzeba zrobić w pierwszej kolejności.

Odpowiadam osobiście • także po godzinach w pilnych sprawach

FAQ

Sprawy spadkowe w Toruniu - najczęstsze pytania

Ile mam czasu na odrzucenie spadku?

Sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania (art. 1015 § 1 k.c.) - zwykle od dnia śmierci spadkodawcy lub od dowiedzenia się o odrzuceniu spadku przez osobę bliższą. Brak oświadczenia w tym terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z odpowiedzialnością za długi ograniczoną do wartości spadku.

Czy dziedziczę długi po zmarłym?

Odpowiadasz za długi spadkowe, ale od 2015 roku domyślne jest przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza - odpowiadasz wtedy tylko do wartości czynnej spadku. Jeżeli długi wyraźnie przewyższają majątek, właściwym rozwiązaniem jest odrzucenie spadku w terminie sześciu miesięcy.

Czym różni się stwierdzenie nabycia spadku od działu spadku?

Stwierdzenie nabycia spadku odpowiada na pytanie, kto dziedziczy i w jakich udziałach. Dział spadku odpowiada na pytanie, co komu konkretnie przypada. To dwa odrębne postępowania, choć często prowadzi się je jedno po drugim.

Komu przysługuje zachowek i w jakiej wysokości?

Zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do dziedziczenia z ustawy. Zachowek wynosi połowę wartości udziału spadkowego, który przypadłby przy dziedziczeniu ustawowym, a dla osób trwale niezdolnych do pracy oraz małoletnich zstępnych - dwie trzecie (art. 991 k.c.).

Czy roszczenie o zachowek się przedawnia?

Tak. Zgodnie z art. 1007 k.c. roszczenie o zachowek przedawnia się z upływem pięciu lat od ogłoszenia testamentu, a roszczenie przeciwko osobie obowiązanej do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej darowizny - z upływem pięciu lat od otwarcia spadku, czyli od śmierci spadkodawcy. Po tym terminie zobowiązany może podnieść zarzut przedawnienia, który niweczy roszczenie.

Czy testament można podważyć?

Tak, jeżeli został sporządzony w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji, pod wpływem błędu lub groźby (art. 945 k.c.), albo z naruszeniem wymogów formy - na przykład testament „własnoręczny” wydrukowany z komputera. W sprawach o nieważność testamentu kluczowa jest dokumentacja medyczna spadkodawcy i opinia biegłego. Wymogi ważnego testamentu opisuję w artykule testament własnoręczny - jak go napisać, żeby był ważny?.

Ile trwa sprawa spadkowa?

Bezsporne stwierdzenie nabycia spadku, w którym wszyscy spadkobiercy są znani i zgodni, kończy się zwykle na jednym posiedzeniu - w praktyce kilka miesięcy od złożenia wniosku. U notariusza, w formie aktu poświadczenia dziedziczenia, można to załatwić w jeden dzień. Dział spadku z nieruchomością i wyceną biegłego oraz sprawa o zachowek trwają znacznie dłużej, bo wymagają postępowania dowodowego.

Czy zapłacę podatek od spadku po rodzicach?

Nie, jeżeli złożysz zgłoszenie SD-Z2 w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo od zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia. Zwolnienie z art. 4a ustawy o podatku od spadków i darowizn obejmuje małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Od 7 stycznia 2026 r. spóźnione zgłoszenie można ratować wnioskiem o przywrócenie terminu, złożonym w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia.

Który sąd prowadzi sprawy spadkowe w Toruniu?

Sąd ostatniego miejsca zwykłego pobytu spadkodawcy (art. 628 k.p.c.). Jeżeli spadkodawca mieszkał w Toruniu, właściwy jest Sąd Rejonowy w Toruniu - także wtedy, gdy spadkobiercy mieszkają w innych miastach, a nieruchomość znajduje się poza okręgiem.

Ile kosztuje sprawa spadkowa?

Opłata od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku wynosi 100 zł od każdego spadkodawcy. Wniosek o dział spadku to 500 zł, a przy zgodnym projekcie podziału - 300 zł. Wynagrodzenie kancelarii ustalam z góry po poznaniu stanu sprawy.

Kontakt

Kancelaria w centrum Torunia

Spotkania odbywają się po wcześniejszym telefonicznym umówieniu terminu.

Wolisz napisać? Opisz sprawę w kilku zdaniach

Sprawa pilna? Zadzwoń: 600 359 326